Toen ik vijf en twintig jaar geleden mijn huis betrok wat kort aan een bosrand en weilanden is gelegen moest er eerst een onderkomen voor mijn vogels worden gebouwd. Opvallend was het dat er in deze nieuwbouwwijk geen of nauwelijks vogels werden waargenomen. Af en toe een merel maar dat was het dan zo'n beetje. De oorzaak zochten we in de pas aangeplante tuinen en het bouwrumoer. Zelfs de mussen die aan de rand van het dorp veel voor komen kwamen de wijk niet in. De oorzaak was snel bekend en is nu heden ten dagen nog steeds de oorzaak van de terugloop van het mussen bestand "sneldek dakpannen". Mussen nestelen graag onder de dakpannen van woningen en vroeger was dit ook geen probleem. De daken waren zo gemaakt dat er ruimte zat tussen het dakbeschot en de pannen. Deze ruimte is niet meer voorhanden en dus niet geschikt voor mussen of spreeuwen broedplaats.

U kunt het bestand downloaden als word-bestand door te klikken op de afbeelding.

Naast het probleem van de nestplaatsen is er ook een probleem van schuilplaatsen. De tuinen zijn nu omheind met prachtige schuttingen vroeger waren dit ligusterheggen hier verbleven de mussen altijd in als er onraad was of er nu een sperwer overvloog of een kat de mussen voelden zich er veilig in. Een van mijn zonen woont in een jaren zestig woning met een ligusterheg om zijn tuin en daar vertoeven regelmatig de mussen in als ze brutaal als ze zijn de voerbak van de kat hebben leeg gegeten.

Ook kunnen ze daar nog onder de pannen nestelen. Gelukkig is men er zich van bewust dat de achteruitgang van de mussen populatie ernstig is en men doet er alles aan om deze rakker van de straat te behouden en te beschermen. Dit doet men vooral door nestkasten te plaatsen of door speciale nestpannen aan te brengen op het dak.

Hoewel niet veel maar toch wordt de huismus ook als Europese cultuurvogel gehouden en gekweekt. Doordat het een sterke vogel is die echter een nerveus gedrag heeft in de volière maar relatief eenvoudig kweekt zijn er dan ook al diverse kleur mutatie ontstaan.

Enkele jaren geleden kwam ik via een bevriende vogelkweker in het bezit van een huismus pop met de bedoeling om deze te paren aan een Afrikaanse huismus man. Helaas overleefde de man de winter niet. De huismus pop verbeef in de volière te samen met een koppelsijzen en vinken. Op een dag zat er steeds een huismus man voor de volière die steeds tegen de gaas hing en naar binnen wilde. Om dat dit niet lukte heb ik hem geholpen. En zo ontstond er een kweekpaar. Al snel maakte ze gebruik van een nestkast die vol gedragen werd met hooi en kokosvezel. Enkele dagen later zag ik ze bezig in een andere blok ook deze werd vol gedragen met nest materiaal. Avonds sliepen ze in de eerste blok. Enkele dagen later bij controle zag ik dat het nest met veertjes was afgewerkt en er mooier uitzag als de eerste blok. Het duurde dan ook niet lang voor dat het eerste ei werd gelegd. Hierna volgde nog drie eieren.

De eieren zijn groen /blauwachtig van kleur en bruingespikkeld het legsel bestaat meestal uit vier tot zes eieren. Hoewel het holen broeders zijn, zijn de eieren kleurafwijkend de meeste holen broeders hebben witte eieren. De broedtijd bedraagt ongeveer 12 á 14 dagen. Dit is ook afhankelijk van het weer bij vrij koude voorjaarsnachten kan er een dag tussen zitten bij het uitkomen.

De jongen komen naakt en hulpeloos uit het ei en wegen bij de geboorte tussen de 2 en 3 gram. Ze worden met insecten (pinky's, witte meelwormen, buffolowormen) gevoed door zowel hun vader als moeder en gaan al na ongeveer 4 tot 7 dagen eivoer gemengd met universeelvoer, kanariezaad en onkruidzaden eten.

Na ongeveer zevendagen kan men de jongen mussen ringen met de wettelijk voorgeschreven ringen ringmaat 3mm.

Na 16 dagen vliegen ze uit, waarna ze nog minstens 2 weken regelmatig gevoerd worden. De opvallende gele rand rond de bek is typisch voor een hole broeder en fungeert als baken bij het voederen. Deze gele rand verdwijnt na de grote rui.

Als basis voer kregen mijn mussen een kanariemengeling aangevuld met haver, onkruidzaden en universeel voer. Af en toe gaf ik ze een snee wit brood en in het voorjaar vooral vers geplukte onkruid zaden. Daarnaast wat eivoer wat ik aanvulde met pinky's en meelwormen.

Naast de wildvorm die naar mijn mening toch de mooiste is zijn er door intensieve kweek diverse kleurmutaties ontstaan waaronder de pheao en de ivoor. De pheao vindt ik zelf een van de mooiste mutaties. Daarnaast zijn er nog diverse andere kleurslagen waaronder bruine,agaat, isabel en opaal huismussen.

De huismus behoort tot de sub-familie Passerinae, een tak van de grote familie Ploceidae. De huismus treft men bijna overal aan waar mensen wonen, hij is dan ook alom bekend. Er worden 14 ondersoorten beschreven. Naast de P. d.domesticus komen in Europa ook de P .d. italiae (Italiaanse mus), de P.d. hispaniolensis (Spaanse mus) en de P. montanus (ringmus) voor. De Italiaanse en Spaanse mus wordt gezien als een ondersoort van onze huismus. De meeste huismuspopulaties zijn standvogels. Ze verwijderen zich zelden van hun geboorteplaats. In ons land zeer algemene en talrijke broedvogel op allerlei terreinen. Zeer sterk aan de mens gebonden en vaak ook afhankelijk van de mens.

P.d. domesticus: Verspreidingsgebied; Europa, Noord-Azië, Noord- en Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Australië. De naam is huismus.

P.d. italiae: Verspreidingsgebied; Zuid-Frankrijk, Italië, en Kreta. Italiaanse mus. Heeft kastanjebruine schedel i.p.v. grauwgrijze. Is ook iets kleiner.

P.d. hispaniolensis: Verspreidingsgebied; Spanje, dwaalgast Zuid-Frankrijk en Corsica, Griekenland en de Balkan en Tenerife. Spaanse mus. Heeft kastanjebruine schedel, als de Italiaanse mus, uitgebreider zwart aan keel en krop, zwarte strepen in de flank en op mantel en rugdek.

P.d. tingitanus: Verspreidingsgebied; Noord-Afrika.

P.d. biblicus: Verspreidingsgebied; Klein-Azië, Zuid-Arabië, Iran en de Kaukasus.

P.d. hufufae: Oost-Arabië.

P.d. niloticus: Verspreidingsgebied; Noordoost-Afrika.

P.d. rufidorsalis: Verspreidingsgebeid; Soedan.

P.d. indicus: Verspreidingsgebied; Zuid-Afghanistan, Pakistan, India, Birma en Bangladesh.

P.d. hyrcanus: Verspreidingsgebied; Transcasoia en Noord-Iran.

P.d. bactrianus: Verspreidingsgebied; Zuid Centraal-Azië.

P.d. parkini: Verspreidingsgebied; Himalaya-gebergte.

P.d.hufufae: Verspreidingsgebeid; Arabië.

P.d. transcaspius: Verspreidingsgebied; Kaukasus, India en Iran

De bevedering van de huismus is nog niet op wetenschappelijke manier onderzocht zodat niet per veer(veld) gezegd kan worden welke pigmenten zich daarin bevinden. Gelet op de verschijningsvormen van de mutanten kan met zekerheid worden gesteld dat de huismus in zijn bevedering zwart- en bruin eumelanine, roodbruin phaeomelanine en geel carotenoïde heeft. Bij de huismus is een negental primaire mutaties bekend. De laatste jaren is het houden en tentoonstellen van Europese cultuurvogels in een stroom versnelling gekomen en vele bijzondere kleurslagen die tot voorheen voor onmogelijk zijn gehouden verschenen op de tentoonstellingen. Daarnaast zijn veel van deze, voor de meeste tot dan toe volkomen onbekende, kleurslagen uit het buitenland geïmporteerd. Deze mutaties zijn: bruin, agaat, ino, geslachtgebonden pastel, opaal, zwartborst, phaeo, eumo autosomaal isabel, Voor de vererving en de werking van deze mutaties wordt verwezen naar de algemene mutatie standaard.

Formaat: De huismus moet een forse indruk maken en moet 15 cm lang zijn, gemeten tussen de punt van de snavel en het uiteinde van de staart

Model: Robuust, waarbij de onderlinge lichaamsverhoudingen niet storend op elkaar mogen inwerken. Van opzij gezien moet de borst-buik lijn vanaf de keel tot aan de onderstaartdekveren een regelmatig gebogen lijn vormen. Van voor gezien dient de borst vol en rond te zijn. Het achterlichaam mag niet de indruk wekken uitgezakt te zijn. De rug moet vanaf de kop tot aan de punt van de staart een bijna rechte lijn vormen. De kop moet een regelmatig gebogen lijnen vormen, met het oog centraal t.o.v. de schedel. De schedel is iets afgeplat.

Houding: De huismus dient rustig op stok te zitten. Ondanks de wat "gedrukte" houding dient het lichaam los van de stok te blijven. De vleugels dienen strak langs de romp gedragen worden, waarbij de vleugelpunten sluiten op de stuit.

Conditie: Een goede conditie is een eerste vereiste.

Poten: De poten moeten recht en stevig zijn, zonder verruwingen of vergroeiingen. De tenen dienen op een natuurlijke wijze stevig om de stok te klemmen, waarvan drie tenen naar voren en één naar achteren, met aan elke teen een iets gekromde nagel.

Snavel: Spits, onder- en bovensnavel moeten goed op elkaar sluiten en onbeschadigd zijn.

Ringmaat: 3,1 mm.

Bevedering: Een onbeschadigd verenpak dient strak en aaneengesloten gedragen te worden. Bij een "ongetrainde" huismus zullen met name de vleugel- en staartpennen beschadigd zijn.

Tekeningpatroon:
De tekening onderdelen van de Mus zijn:
o De voorhoofdband,deze mist de pop
o De wenkbrauw bij de man en de wenkbrauwstreep bij de pop
o De teugelstreep, deze mist de pop.
o De kinvlek, deze mist de pop.
o De lengtestrepen op de mantel, deze zijn bij de pop wat breder
o De omzoming van de mantel en alle vleugelveren.
o De vleugelband gevormd door de toppen van de middelste vleugeldekveren.
o De vleugelband gevormd door de toppen van de kleine vleugeldekveren
o De omzoming van de buitenvlaggen van de staartpennen.
o De onderstaarttekening die een V-vorm toont.

Henk Jansen

Keurmeester N.B.v.V. - OMJ /COM